Een ontspannen sfeer in de raadszaal (foto: Maurits von Martels)

 

 

DALFSEN – Met een zekere regelmaat peilt de gemeente Dalfsen hoe de vlag er bij ondernemers bij hangt. En omdat ook boeren tot die categorie behoren, werd vrijdag een bijeenkomst gehouden met als rode draad ‘hoe ziet u uw toekomst en hoe kunnen wij daar bij helpen?’. In de raadszaal zaten een slordige vijftig boeren, sommigen met het hart op de tong, anderen gebruikten de pauze om een ambtenaar aan te schieten of een verhelderende vraag te stellen aan wethouder André Schuurman.

Over ruim een jaar – in 2021 – ligt de nieuwe omgevingsvisie (*) van de gemeente Dalfsen klaar. Een belangrijk document waar onder meer landbouw, natuur, energie, veiligheid en wonen elkaar raken. Het duurt nog een jaar, maar dan ligt die visie er. Voor de gemeente alle reden om ruim voor die tijd een open gesprek aan te gaan met de boeren zodat ze ook echt wat in de melk te brokkelen hebben. Na jarenlang te zijn overspoeld met een tsunami aan overheidsregels werd vrijdag in eerste instantie argwanend geluisterd, maar al snel werd het de boeren duidelijk dat er geen tikken op de vingers werden uitgedeeld. Integendeel, de gemeente wil luisteren en meedenken over de toekomst van boerenbedrijven. “Er wordt met ons gepraat en niet over ons”, merkte een melkveehouder goedkeurend op. Wethouder Schuurman was zichtbaar blij met de grote opkomst en wond geen doekjes over de insteek van de bijeenkomst: “de landbouw is van grote waarde voor onze gemeente en we moeten samen kijken hoe we dat in de toekomst willen en kunnen vormgeven.”

Keukentafelgesprekken. Onder die verzamelnaam wil erfcoach Yvonne in ‘t Veld graag in gesprek met de veehouders in de gemeente. “We willen weten wat er op individueel niveau speelt. We weten wel hoeveel dieren er zitten en welke vergunningen er zijn afgegeven, maar ik ben benieuwd naar het verhaal erachter. Wat speelt er, wat wil je, waar droom je van en wat is realistisch?”, aldus In ‘t Veld die in het dagelijks leven werkzaam is als projectleider bodemsanering bij de provincie Overijssel.

“Ondermijning is georganiseerde criminaliteit dichtbij”, hield Anton Jansen, manager bij het Platform Veilig Ondernemen (PVO) Oost-Nederland (**), de boeren voor. Hij noemt Oost-Nederland het Walhalla voor drugscriminelen. Er leiden talloze B-weggetjes naar Duitsland (80 procent van de Nederlandse drugsproductie is voor de export, red.), het uitgestrekte buitengebied heeft nauwelijks politieposten en er zijn voldoende noodlijdende industrieterreinen en boerenbedrijven. De stikstofcrisis wakkert het vuurtje alleen maar aan.
“Criminelen lezen ook de krant en zijn doorlopend op zoek naar lege stallen. En als het water aan de lippen staat is voor een boer moeilijk ‘nee’ zeggen tegen die aardige vent die wel oren heeft naar 300 vierkante meter voor een paar duizend euro in de maand en daar bovenop nog een bonus van 10 mille of meer. U bent agrariër en elk jaar ziet u de kosten stijgen. U heeft hart voor uw dieren, dus de rekening van de voerleverancier betaalt u natuurlijk als eerste. Maar dan wordt u op de koffie genodigd door uw contact bij de Rabobank om het eens over uw schuld te hebben. Ik kan u vertellen: dan gaat u met een rotgevoel naar huis. Als de dag daarop die aardige meneer langs komt, dan moet u heel sterk in uw schoenen staan om geen ‘nee’ te zeggen. Je kunt maar één keer nee zeggen, dat is de eerste keer”, waarschuwde Jansen die preventie efficiënter noemt dan repressie. “Want, wat je aan de voorkant kunt voorkomen, hoef je aan de achterkant niet te bestrijden”. Zijn betoog maakte indruk: zijn voorraad visitekaartjes halveerde in enkele minuten.

De regelgeving dwingt boeren om keuzes te maken en daarom leek het de gemeente Dalfsen met de omgevingsvisie aan de horizon een goed moment om af te tasten wat er leeft, zonder daarbij de rol van adviseur op zich te willen nemen. Welke keuzes heeft de boer al gemaakt, welke mogelijkheden zijn er? Is er bijvoorbeeld opvolging voor het boerenbedrijf en kan de veehouderij op termijn uitbreiden? De gemeente en erfcoach Yvonne in ‘t Veld kunnen daarin een rol van betekenis spelen. Denk aan subsidies of het inschakelen van gesprekspartners als een veehouder wil omschakelen naar biologisch of er voorzichtig over denkt om te stoppen.

In afwachting van een volgende bijeenkomst verlieten de Dalfser boeren de raadszaal in opperbeste stemming. Napratend lieten ze zich de lunch met erwtensoep en roggebrood met spek goed smaken. Daarna ging het huiswaarts. Met de auto, de tractoren stonden op het erf geparkeerd. Op eentje na. Die stond pontificaal op de dijk achter het gemeentehuis bij het evenemententerrein.

 

Audiofragment:

 

(foto: Maurits von Martels)

 

* (nagekomen bericht van de commissie m.e.r.): ‘Vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Omgevingswet stelt de minister van Binnelandse Zaken een Nationale Omgevingsvisie (NOVI) op. Daarin geeft het Rijk een langetermijnvisie met de strategische beleidskeuzes voor de fysieke leefomgeving. Deze keuzes worden uitgewerkt in een groot aantal andere visies en programma’s, zoals het Deltaprogramma, het Nationaal Programma Regionale Energie Strategieën en de Milieuvisie. Het belang van de leefomgeving heeft een centrale rol in de NOVI. Tegelijkertijd is de ruimtedruk in Nederland zeer groot. Niet alles kan en dan zijn keuzes noodzakelijk. Het Rijk kiest in de NOVI voor ambitieuze doelen: Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie, Duurzaam economisch groeipotentieel voor Nederland, Sterke en gezonde steden en regio’s en Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Deze doelen botsen soms onderling. Zo geeft de NOVI aan dat de rijksoverheid streeft naar een vrijwel emissieloze kringlooplandbouw en naar grondgebonden en natuurinclusieve landbouw. Dit kan onderling én met doelen voor natuur en landschap botsen.

De doelen vragen nu, op nationaal niveau, om nadere uitwerking om te bepalen of én hoe deze doelen samen passen in Nederland. De informatie in het milieueffectrapport is daarvoor nog onvoldoende concreet. Slimme combinaties van functies zijn nodig voor het halen van doelen, maar zijn nog niet genoeg onderzocht. De Commissie adviseert het rapport hierop aan te passen en daarna pas te besluiten over de NOVI.’

 

** (PVO is een publiek-private samenwerking die samen met andere organisaties zoals land- en tuinbouworganisatie LTO en Meld Misdaad Anoniem inzet op preventie.)