OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Het zal niemand vreemd in de oren klinken dat onze overheid probeert de indruk te wekken volop in te zetten op onontkoombare veranderingen die doorgevoerd moeten worden om onze aarde leefbaar te houden. Zoals ook op andere terreinen waar veel te weinig gebeurt, zijn de resultaten bij de omschakeling naar biologische landbouw ronduit teleurstellend. Nederland staat met 3,3 procent biologische bedrijven in de staartgroep van de landen in Europa. Het gemiddelde is 7 procent. Oostenrijk is koploper met 25 procent. Ook op zuivelgebied hebben we achterstand. Slechts 1,9 procent is biologisch, waar dit op Europees niveau gemiddeld 3,8 procent is, terwijl Oostenrijk onderaan de streep 20 procent noteert.

Door Kees Huls

Het circuit

In de agrarische wereld is een groep bedrijven en organisaties actief met enorm lange tentakels tot in de politiek, die we samen gemakshalve maar ‘het circuit’ zullen noemen. In Italië hebben ze een andere benaming voor dit soort clubs. Het circuit bestaat onder meer uit banken, melk- en voedercoöperaties, standsorganisaties, aannemers, en werktuigenverkopers. Hun belang is niet, zoals het eigenlijk hoort te zijn in een coöperatie, dat van iedere individuele boer. Hun doelstelling is het draaiende houden van een economisch circus, waarin veel geïnvesteerd en gefinancierd moet worden, waarbij hoge grondprijzen van belang zijn om risico’s te verkleinen. Kleinschaliger en meer verantwoord boeren zien ze als een bedreiging van hun businessmodel. Zo wisten de Rabobank en het LTO een advies over inkrimping van de veestapel buiten het Klimaatakkoord te houden, lees hier. Ook dit artikel over de obstructietechnieken van het circuit uit het vakblad BioJournaal geeft veel inzicht in deze obscure praktijken.

Geen enkele stimulans

In het subsidieprogramma van het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB) wordt biologisch boeren niet anders behandeld dan gangbaar en in haar Toekomstvisie 2030 wijdt de minister van Landbouw geen enkel woord aan biologisch boeren. Terwijl biologische boeren anders behandeld behoren te worden; immers, zij vervuilen de bodem, lucht en het water niet met giftige bestrijdingsmiddelen en kunstmest en toch betalen zij dezelfde belastingen als hun vervuilende  collega’s. En dat terwijl het Europese toekomstdocument Green Deal stelt dat in 2030 25 procent van ons areaal landbouwgrond biologisch moet zijn. We hebben een hele grote (groene) boodschap te doen: In 2018 werd in ons land slechts 3,3 procent biologisch geteeld! Wist je dat Salland voor deze pilot testcase is? Nee hè? Omdat de lokale journalistiek ook pro-huidige landbouw lijkt te zijn?

Wat moet er veranderen

Al veertig jaar wordt er gesproken over verduurzaming van de landbouw. De convenanten van allerlei belanghebbenden vlogen ons om de oren, zonder dat er noemenswaardige stappen werden gezet. De enige mogelijkheid om tot een doorbraak te komen is dat de overheid de leidende rol gaat spelen in dit proces. Dat is zij ook verplicht als verantwoordelijk voor een land, waarin de inwoners blind vertrouwen moeten kunnen hebben dat zij kunnen leven in een gezonde leefomgeving en waarbij commerciële belangen ondergeschikt zijn. Kortom, een overheid die gestelde nationale en Europese plannen ook daadwerkelijk gaat uitvoeren. Denk daarbij bijvoorbeeld aan reductie van pesticiden met minimaal 50 procent en het opschalen van de biologische landbouw naar 25 procent. Maar wat de overheid vooral verzaakt is de consument voor te lichten over het belang van gezond voedsel. Dat zal de vraag stimuleren. In plaats daarvan is er het circuit met vriendjespolitiek en elkaar de bal toespelen tussen giffabrikanten, zuivelfabrieken, banken en voercoöperaties om op die manier het systeem dat feitelijk al veertig jaar achterhaald is, in stand te houden. De politiek zal besluiten moeten nemen zonder inmenging van de belanghebbende industrieën en organisaties. Er zou een commissie moeten komen, zoals deze ook voor de energietransitie opgericht is, met leden van diverse politieke partijen en deskundigen met vergaande bevoegdheden die een trajectplan gaat opstellen en de uitvoering gaat bewaken.

Speerpunten

Verplicht zal ieder jaar 3 procent van het areaal omgezet moeten worden naar biologisch. Nu is er nog 70 – 90 procent export. Dat krijg je moeilijk biologisch. Daarom is halvering van de veestapel en een verbod op voerimport van buiten de Europese Unie noodzakelijk, ontmoedigingsheffingen desnoods. Het is heel belangrijk eindelijk eens aan de weet te komen welk percentage biologisch areaal nodig is voor wat we in ons eigen landje consumeren. Omdat biologische landbouw duurder is doordat zij niet kan profiteren van de allergoedkoopste, maar niet meer verantwoorde productiewijzen en gezond voedsel van het grootste belang is voor de bevolking, dient hierover geen BTW geheven te worden. In het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB) dient onderscheid gemaakt te worden tussen biologisch en gangbaar. Minimaal 25 procent van hun budget zal aangewend moeten worden voor stimulering van biologisch. Daarbij moet men denken aan fondsen voor compensatie voor omschakeling, basisuitkeringen per hectare en onderhoudstoeslagen.

De markt

De grootste afnemers, de supermarkten, zijn nu alleen bereid de extra kosten voor biologisch te vergoeden, waardoor alle boeren nog steeds bedroevend lage opbrengstprijzen krijgen. Supermarkten veroorzaken nu onder boeren moordende concurrentie met hun systeem van tegen elkaar uitspelen. Zij zijn echt niet van plan de boeren een eerlijke prijs te betalen. De hete adem van de aandeelhouders staat op de eerste en enige plek voor hen. De supermarkten moeten het belang van biologisch aan hun klanten duidelijk maken. Hierdoor kunnen zij de boeren fatsoenlijke prijzen gaan betalen teneinde de continuïteit van de boerenbedrijven te waarborgen. Ook zouden zij bij gangbaar geteelde producten moeten aangeven welke en hoeveel residuen van bestrijdingsmiddelen zich daarop en daarin bevinden. Een heffing op giftige bestrijdingsmiddelen en kunstmest moet ingevoerd worden om de 0 procent  BTW op bio te financieren en promotiecampagnes voor de consument op te zetten.

Ondersteunende maatregelen

Ondertussen is vrijwel iedereen doordrongen van de enorme gevaren van het gebruik van pesticiden en zal er zeker draagvlak gevonden kunnen worden voor het opleggen van heffingen aan boeren die het grond- en oppervlaktewater vervuilen met pesticiden, fungiciden en/ of herbiciden. De opbrengst hiervan kan dan weer voor de vergroening aangewend worden. Ook dienen intensieve campagnes te worden gehouden, met name op de sociale media en op scholen. Overheidsinstellingen, inclusief scholen, verstrekken alleen nog maar biologische producten in hun kantines. Bedrijven moeten ook actief benaderd worden dit te doen. Biologische boeren en hun organisaties moeten de inwoners meer gaan benaderen met informatie over hun werkwijze door open dagen en bijvoorbeeld scholen de mogelijkheid te geven. om schoolakkertjes op te richten. 25 Procent van alle budgetten die voor de landbouw in wat voor vorm dan ook beschikbaar zijn, dienen ten goede te komen aan de biologische tak.

Media

Onafhankelijke media zijn van cruciaal belang in het transitie-proces. Heel veel omroepen hebben door hun verbindingen met politieke partijen en organisaties tegengestelde ideële en/of commerciële belangen. Dat geldt ook zeker lokaal, waar je als journalist de veel adverterende Rabobank natuurlijk kunt aanpakken. Uitzendingen zoals van VPRO Zembla moeten er veel meer komen. Mensen moeten zich bewust worden dat produceren en consumeren onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden.

De relatie tussen voedselproductie, voedselconsumptie, gezondheid, landschap, mooi platteland, biodiversiteit, schoon water en lucht, biodiversiteit, aantallen vogels, insecten en  vlinders is belangrijk en moet weer in een verantwoorde balans komen.

Voor dit artikel maakte ik dankbaar gebruik van informatie van Pan Action Network NL www.pan-netherlands.org

 

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in