BINNENLAND – Vliegverkeer van en naar Lelystad Airport mag niet over militair terrein vliegen en er moet rekening worden gehouden worden met vliegverkeer van Schiphol. Twee harde eisen waaraan luchtvaartminister Cora van Nieuwenhuizen niet wilde tornen. Tot donderdagavond. Vanuit het niets maakte het kabinet bekend dat het rond Lelystad Airport deze twee eisen loslaat. Eisen die keihard leken te zijn en voor veel weerstand zorgden. Betekent dit groen licht voor de Flevolandse luchthaven? Vertrekken daar de eerste vliegtuigen vanaf Lelystad op 1 april 2020? Wim Kopinga van de redactie binnenland van de NOS zocht het uit.

Leon Adegeest (HoogOverijssel/Samenwerking Actiegroepen Tegen Laagvliegen): “Waarom dit dan nu wel gebeurt is niet met zekerheid te zeggen. Dit is een actie om de weerstand tegen Lelystad Airport bij coalitiepartijen te breken. De minister probeert de coalitiepartijen te paaien.” Bekend is dat de VVD vóór Lelystad Airport is. Ook het CDA is landelijk voor, maar regionale afdelingen hebben wel bezwaren. De ChristenUnie en D66 staan kritisch tegenover de komst van het nieuwe vliegveld.
Door het schrappen van de eerder in beton gegoten eisen zouden de coalitiepartijen eerder in kunnen stemmen met de huidige plannen, maar de actiegroepen blijven sceptisch. “Vliegtuigen mogen straks hoger vliegen, maar er staat nergens dat dit per se moet”, zegt Adegeest. Hij vindt dat de aanpassing die nu gedaan wordt niet concreet genoeg is.

“Ik ben zeker verrast”, reageerde Jules van de Weerd van actiegroep Hoog over Wezep vrijdagochtend in het NOS Radio 1 Journaal. “Ik heb dinsdagavond nog met het ministerie samengezeten om het over de plannen te hebben. Toen hebben we hier helemaal niets over gehoord, wonderbaarlijk.”
De afgelopen jaren werd er meerdere keren gezegd dat het laten vallen van de twee eisen pas mogelijk was bij herinrichting van het luchtruim in 2023. Ook voor hem kwam dit besluit totaal onverwachts. “Er werd gedacht dat dit omwille van de veiligheid was”, zegt NOS-redacteur Hugo van der Parre, die het dossier volgt. “Maar nu blijkt plots dat dit een politieke beslissing was. Dit kwam niet bij de luchtverkeersleiding vandaan.”
De opening van Lelystad Airport staat nog steeds op de rol voor 1 april 2020, maar het is de vraag of dat haalbaar is. Er moeten nog flink wat hobbels genomen worden voor die tijd. Het kabinet moet de actiegroepen overtuigen van hun plan. Als dat niet lukt, zouden ze naar de rechter kunnen stappen en voor vertraging kunnen zorgen.

Daarnaast is er nog een meningsverschil met de Europese Commissie dat opgelost moet worden. Regeringspartijen CDA, ChristenUnie en D66 willen dat er geen nieuwe vluchten vanaf Lelystad vertrekken. Bestaande vluchten van Schiphol moeten doorgezet worden naar de nieuwe luchthaven. Zo kan de vrijgekomen ruimte in Amsterdam opgevuld worden met intercontinentale vluchten.
In Brussel staan ze niet achter dat plan. De mogelijkheid tot concurrentie moet volgens de Commissie bij de opening van het nieuwe vliegveld gewaarborgd worden. Nederland moet daarom openstaan voor nieuwe vluchten en nieuwe vervoerders op Lelystad.

Om tegemoet te komen aan die eis vanuit Brussel schreef minister Van Nieuwenhuizen vorige maand een brief aan de Europese Commissie. Daarin stelde ze voor dat Lelystad Airport de eerste jaren beschikbaar is voor vluchten die van Schiphol overgeheveld worden. Binnen drie jaar volgt een evaluatie. Daarna kan er in samenspraak met de Commissie gekeken worden hoe het vliegverkeer op Lelystad verder verdeeld wordt.
Vermoedelijk komt er in de loop van mei een reactie op dit voorstel. Het is de vraag of de Commissie positief zal zijn. Door het open einde bij het voorstel van Van Nieuwenhuizen zou het kunnen dat de Commissie niet instemt. Zonder akkoord volgt er vermoedelijk vertraging voor Lelystad Airport. Dan moet ze met een nieuw plan op de proppen komen waar iedereen zich wél in kan vinden.
Daar staat een flinke tijdsdruk op, want als er deze zomer geen vaststaand plan ligt voor Lelystad Airport, doemt het volgende probleem op. Luchtvaartmaatschappijen moeten zo snel mogelijk weten wanneer het vliegveld definitief opent, want daar moet personeel en materiaal voor ingepland worden. Als ze dat niet op tijd weten, zijn er bij de opening geen vliegtuigen op de luchthaven.

Paolo Laconi van regionaal dagblad De Stentor tekende de reacties op van Remco Dijkstra (Tweede Kamerlid voor de VVD), Cem Lacin (Tweede Kamerlid voor de SP), Leon Adegeest (HoogOverijsselSamenwerking Actiegroepen Tegen Laagvliegen), Suzanne Kröger (Tweede Kamerlid voor GroenLinks, Eppo Bruins (Tweede Kamerlid voor de ChristenUnie, Jan Paternotte (Tweede Kamerlid voor D66), Annemieke Traag (gedeputeerde Provincie Overijssel), Jaap Kloosterziel (Stichting Red de Veluwe), Mustafa Amhaouch (Tweede Kamerlid voor het CDA en Josan Meijers (gedeputeerde provincie Gelderland).

Remco Dijkstra: “Geweldig nieuws voor iedereen in Gelderland en Overijssel die zich mogelijk zorgen maakte. Dit is bereikt door intensieve samenwerking tussen de ministeries en waar de VVD en anderen ook op aandrongen. Precies conform de wens van de Tweede Kamer om zo snel zo hoog mogelijk te gaan vliegen. Dat het eerder kan dan 2023 is helemaal prachtig. Nu staat ook vrijwel niks meer in de weg om Lelystad Airport spoedig te openen. Dan kan iedereen die op vakantie wil naar de Middellandse Zee voortaan vertrekken vanuit Flevoland en zonder overlast van vliegtuigen in de rest van het land.”

Cem Lacin: “De minister laat nu plotseling twee heilige principes los: geen interferentie met Schiphol-verkeer en geen gebruik van het militaire luchtruim. En dat op de dag dat de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur in een rapport zegt dat de luchtvaart niet op de oude weg verder kan. Door te zeggen dat laagvliegroutes eerder verdwijnen probeert de minister goodwill te kweken. Maar iedereen weet dat afspraken over vliegroutes niks waard zijn en dat er geen handhaving plaatsvindt. Hier hebben inwoners van Overijssel en Gelderland niks aan. Lelystad Airport moet er doorheen gedrukt worden, dat is de missie van de minister. De luchtvaartlobby boven mens, milieu en klimaat.”

Leon Adegeest:
“Het klinkt leuk dat de laagvliegroutes hoger zouden kunnen, maar het is van de zotte dat eerst niks kon omdat Lelystad-vluchten in de knel zouden komen met Schiphol-verkeer. Dat was heilig, want levensgevaarlijk. Nou, blijkbaar is het nóg heiliger dat Lelystad snel open gaat. En bovendien is het nog maar de vraag of ze echt hoger gaan vliegen. Ook nu blijft de ondergrens gewoon 1800 meter. Dit is een wassen neus. Een good feeling zo vlak voor Pasen waarmee het ministerie probeert burgemeesters in te pakken en de weerstand te breken. Er is niks hard aan deze belofte.”

Suzanne Kröger:
“De minister wil alles tegelijk in ons luchtruim; veel meer vliegen, met elkaar kruisende routes, minder overlast, meer vliegvelden en ruimte voor de luchtmacht. Maar het klimaat kan het niet aan en ons luchtruim is al overvol. Dus sluit de minister compromissen. Twee eisen die jaren uitgangspunt waren, worden los gelaten. Wat doet dat met de groeiende overlast, het milieu en wat zijn de gevolgen voor veiligheid?”

Eppo Bruins:
“Een pluim voor de luchtverkeersleiders. De luchtruim herziening ligt op schema en men maakt direct een start met verbeteringen voor Oost- en Noord-Nederland. De ChristenUnie blijft het proces kritisch volgen. We hebben drie voorwaarden gesteld. Eén daarvan is dat Lelystad Airport echt overloopluchthaven voor Schiphol wordt, zodat autonome groei grotendeels wordt voorkomen. Het is nog altijd onhelder hoe de minister dat voor elkaar wil krijgen, omdat ‘Brussel’ dat niet ziet zitten. De ChristenUnie wil geen ongebreidelde groei van de luchtvaart. De toekomst van de luchtvaart ligt in minder uitstoot en minder overlast.”

Jan Paternotte:
“Dit is prima nieuws voor de Veluwe en ook voor Nederland. Meer dan de helft van het Nederlandse luchtruim is van het leger en wordt soms nauwelijks gebruikt. Als we daar slimmer mee omgaan kunnen we veel overlast voor bewoners in heel Nederland voorkomen en dit plan laat zien dat dat kan. Wel hebben we nog veel vragen hierover, bijvoorbeeld over de zekerheid van de ingangsdatum en de totale herindeling van het luchtruim. En we blijven kritisch op de vraag of Lelystad wel een echte overloopluchthaven van Schiphol wordt. Dat is namelijk het hele bestaansrecht van Lelystad Airport. Verder kijken we met veel belangstelling naar de standpunten van de nieuwe bestuurscolleges in Overijssel, Flevoland en Gelderland.”

Annemieke Traag:
“Dit lijkt een stap in de goede richting. Er kan eerder gebruik worden gemaakt van hogere vliegroutes, waardoor hinder boven Overijssel een stuk minder wordt. Maar als Lelystad Airport in 2020 open gaat, zoals de minister wil, zal zeker in het begin nog sprake zijn van laagvliegroutes. We hebben ons als regio sterk gemaakt voor hogere vliegroutes. Dit voorstel laat in elk geval zien dat er naar ons wordt geluisterd en dat het zin heeft om je stem te laten horen. Aan de andere kant: wij vinden dat de ontwikkeling van Lelystad Airport niet los kan worden gezien van de algemene ontwikkeling van de luchtvaart in Nederland. Dat gaat bijvoorbeeld over de vraag of de luchtvaart nog wel verder moet groeien. Daarom pleiten wij ervoor om eerst de discussie te voeren over de Luchtvaartnota, op basis van de uitkomst daarvan het luchtruim te herzien en pas dan Lelystad Airport te openen. Het nieuws is nog vers: uiteraard gaan wij de brief en bijlagen nog verder bestuderen op de implicaties voor Overijssel en bespreken met de betrokken gemeenten in de provincie.”

Jaap Kloosterziel:
“Deze tijdelijke oplossingen voor Lelystad Airport zijn luchtfietserij. Want hoe vaak de vliegtuigen precies hoger vliegen en hoeveel hoger staat er niet bij. Er wordt ons beloofd dat de vliegtuigen hoger vliegen zodra het kan. Dat is hetzelfde als in de oude situatie. De minimale hoogte is nog steeds 1800 meter. Er veranderd volgens ons niet zoveel. Want de vliegtuigen mochten na Wezep al door stijgen indien mogelijk. Het verschil tussen stilte en een overvliegend vliegtuig blijft in onze rustige provincie te groot. Daarnaast zal door het door stijgen meer herrie ontstaan op andere plekken.”

Mustafa Amhaouch:
“Dit is zeer goed nieuws. Goed dat het kabinet voortvarend te werk gaat om de zorgen van bewoners in Gelderland en Overijsel over de laagvliegroutes serieus aan te pakken. De gezamenlijke enquête van omroep Gelderland, Oost en Flevoland gaf recent een genuanceerd positief beeld over de komst van Lelystad Airport . Op de laagvliegroutes was het iets minder natuurlijk. Daar wordt met dit goede nieuws invulling aan gegeven.”

Josan Meijers:
“We zijn blij met de stappen die de minister van Infrastructuur en de staatssecretaris van Defensie hebben gezet. Ze hebben het gezamenlijke Gelderse geluid goed gehoord. We hebben indertijd aan de minister gevraagd: haal de belemmeringen weg die Schiphol en Defensie opwerpen in het luchtruim, zodat vliegtuigen sneller kunnen stijgen. Dat gaat ze doen. Natuurlijk blijven er nog vragen over, zoals de gevolgen voor de woon- en leefomgeving. Hierover willen we nog wel in gesprek blijven met de minister. De Gelderse Staten hebben in 2017 en 2018 via moties een duidelijke voorwaarde gesteld voor de opening van het vliegveld. We willen graag woensdag met de Staten in gesprek gaan om dit te bespreken.”